Dramatyczny wzrost przypadków raka jelita grubego u osób młodych
Aktualności
Rak jelita grubego przed 35. rokiem życia: rzadki, ale coraz częściej rozpoznawany
Rak jelita grubego nadal występuje znacznie częściej u osób starszych. Dane epidemiologiczne pokazują jednak wzrost zachorowań również wśród młodych dorosłych. W grupie 18–35 lat najważniejsze nie jest rutynowe badanie wszystkich, lecz szybkie reagowanie na utrzymujące się objawy, znajomość historii rodzinnej oraz właściwie dobrana diagnostyka.[1][2]
Najważniejszy komunikat: młody wiek zmniejsza prawdopodobieństwo raka jelita grubego, ale nie powinien automatycznie wykluczać go z diagnostyki, gdy objawy utrzymują się lub występuje istotne obciążenie rodzinne.
Osoby w wieku 20–24 lat
W analizie CDC WONDER obejmującej lata 1999–2020 odnotowano wzrost częstości rozpoznań o 185%. Mimo wysokiej zmiany względnej bezwzględna częstość nadal pozostawała niska.[1]
Osoby w wieku 25–29 lat
W tej grupie częstość raka jelita grubego wzrosła o 68% w analizowanym okresie. Jest to sygnał epidemiologiczny, a nie podstawa do populacyjnego badania wszystkich młodych osób.[1]
Osoby w wieku 30–34 lat
Wzrost o 71% wskazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie osób zbliżających się do standardowego wieku przesiewowego.[1]
Wiek rozpoczęcia badań populacyjnych
American Cancer Society zaleca regularne badania przesiewowe od 45. roku życia u osób o przeciętnym ryzyku. Osoby młodsze mogą wymagać wcześniejszej diagnostyki, jeśli mają objawy lub podwyższone ryzyko.[3]
Dlaczego nie podajemy osobnej statystyki dla wieku 18–19 lat?
Analiza DDW 2024 dzieliła uczestników na pięcioletnie grupy wieku. Osoby 18–19-letnie znalazły się w szerszej kategorii 15–19 lat, dlatego nie można rzetelnie wyodrębnić dla nich osobnego wyniku. Wpis koncentruje się na grupie 18–35 lat, ale dane ilościowe prezentujemy wyłącznie tam, gdzie źródło raportowało je bezpośrednio.
Co wiemy o raku jelita grubego u osób 18–35 lat?
Wzrost zachorowalności wśród młodszych dorosłych jest obserwowany od kilku dekad. W amerykańskich danych wzrost raka odbytnicy u osób 20–39-letnich rozpoczął się wcześniej i przebiegał szybciej niż wzrost raka okrężnicy. Badania kohort urodzeniowych wskazują, że osoby urodzone około 1990 roku miały wyższe ryzyko rozpoznania raka okrężnicy i odbytnicy niż osoby urodzone około 1950 roku.[5]
Nie oznacza to jednak, że rak jelita grubego stał się częstą chorobą w wieku 18–35 lat. Ryzyko bezwzględne nadal jest małe, dlatego wysokie wzrosty procentowe trzeba interpretować razem z faktyczną liczbą przypadków. Dane te uzasadniają przede wszystkim większą czujność diagnostyczną, a nie automatyczne wykonywanie kolonoskopii wszystkim młodym osobom.
Co powinno skłonić młodą osobę do konsultacji?
Największa dotychczasowa metaanaliza dotycząca raka jelita grubego o wczesnym początku objęła 81 badań i ponad 24,9 miliona pacjentów. Wśród osób z rozpoznaniem choroby najczęściej występowały: krwawienie z odbytu lub krew w stolcu — 45%, ból brzucha — 40% oraz zmiana rytmu wypróżnień — 27%. Typowe opóźnienie od pojawienia się objawów do rozpoznania wynosiło około 4–6 miesięcy.[2]
Krew w stolcu lub krwawienie z odbytu
Nie powinny być automatycznie uznawane za hemoroidy, zwłaszcza gdy nawracają, nasilają się albo współistnieją z innymi objawami.
Utrzymujący się ból brzucha
Izolowany ból brzucha jest częsty i zwykle nie oznacza nowotworu. Wymaga jednak ponownej oceny, gdy nie ustępuje, nawraca lub towarzyszą mu inne sygnały alarmowe.
Zmiana rytmu wypróżnień
Nowe, utrzymujące się zaparcia, biegunka, naprzemienne zaburzenia albo uczucie niepełnego wypróżnienia powinny zostać omówione z lekarzem.
Niedokrwistość, osłabienie i spadek masy ciała
Niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza, przewlekłe zmęczenie lub niezamierzona utrata masy ciała wymagają diagnostyki przyczynowej.
Kto w wieku 18–35 lat może mieć podwyższone ryzyko?
Większą uwagę wymagają osoby, u których rak jelita grubego występował u rodzica, rodzeństwa lub dziecka. Według NCI taki wywiad rodzinny wiąże się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem w porównaniu z osobami bez takiego obciążenia.[4]
Istotne są również dziedziczne zespoły nowotworowe, przede wszystkim zespół Lyncha i rodzinna polipowatość gruczolakowata, nieswoiste choroby zapalne jelit, przebyte polipy oraz wcześniejsza radioterapia jamy brzusznej lub miednicy.[3][4]
Co z dietą, antybiotykami i mikrobiomem?
Otyłość, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu i mała aktywność fizyczna należą do uznanych czynników ryzyka raka jelita grubego. Dokładne przyczyny wzrostu zachorowań o wczesnym początku pozostają jednak nieznane.
Diet, microbiome, antibiotics and early-life environmental exposures are being intensively studied, but none of them can currently be treated as a single proven cause of the increase in young adults.[4][5]
Co robić w wieku 18–35 lat?
Brak objawów i brak obciążeń
U osoby o przeciętnym ryzyku rutynowe populacyjne badania przesiewowe raka jelita grubego nie są obecnie zalecane przed 45. rokiem życia.[3]
Objawy alarmowe
Wymagają konsultacji i diagnostyki lekarskiej. Test przesiewowy z kału nie powinien opóźniać kolonoskopii, jeśli lekarz uzna ją za wskazaną.
Silny wywiad rodzinny lub choroba dziedziczna
Badania mogą rozpocząć się wcześniej i częściej obejmują kolonoskopię oraz konsultację genetyczną. Schemat zależy od rodzaju obciążenia i wieku zachorowania w rodzinie.[3]
Niepewność mimo braku objawów
Warto omówić indywidualne ryzyko z lekarzem, zamiast samodzielnie przyjmować, że młody wiek całkowicie wyklucza chorobę.
Jak odpowiedzialnie mówić o Colotect w grupie 18–35 lat?
Badanie Colotect w Novazym jest nieinwazyjnym badaniem przesiewowym wykonywanym z próbki kału. Analizuje trzy markery metylacji DNA: SDC2, ADHFE1 i PPP2R5C. Próbkę można pobrać w domu, a wynik dodatni wymaga dalszej konsultacji lekarskiej i najczęściej kolonoskopii.[6]
Nie jest to jednak rutynowe badanie pierwszego wyboru dla wszystkich osób w wieku 18–35 lat. W tej grupie wiekowej najważniejsze jest rozróżnienie między profilaktyką a diagnostyką objawów. Osoba z krwawieniem, niedokrwistością, utrwaloną zmianą wypróżnień lub innymi objawami alarmowymi powinna rozpocząć od konsultacji lekarskiej.
U wybranych, bezobjawowych młodych dorosłych, którzy mają obciążenie rodzinne lub chcą omówić nieinwazyjną ocenę z lekarzem, Colotect może być rozważany jako element indywidualnej strategii. Nie powinien zastępować kolonoskopii, gdy wynika ona z wywiadu rodzinnego, objawów lub zaleceń specjalisty.
3 markery metylacji DNA
SDC2, ADHFE1 i PPP2R5C związane z procesem nowotworowym w obrębie jelita grubego.
Pobranie próbki w domu
Bez przygotowania jelita, sedacji i wizyty w pracowni endoskopowej.
Nie zastępuje diagnostyki
Wynik dodatni wymaga kolonoskopii, a wynik ujemny nie wyklucza choroby w 100%.
Najważniejsza informacja dla osoby 18–35-letniej
Nie wykonuj testu przesiewowego po to, aby odsunąć konsultację przy objawach. Młody wiek nie oznacza braku ryzyka, ale też nie uzasadnia automatycznie badań populacyjnych. Najbezpieczniejsza ścieżka to ocena objawów, historii rodzinnej i indywidualnego ryzyka przez lekarza.
Co można zrobić już teraz?
Zbierz informacje o nowotworach w rodzinie: kto chorował, na jaki nowotwór i w jakim wieku został zdiagnozowany. Taki wywiad może istotnie zmienić zalecenia dotyczące momentu rozpoczęcia badań.
Nie ignoruj krwi w stolcu, nawracającego bólu brzucha, utrzymującej się zmiany rytmu wypróżnień ani niedokrwistości. Umów konsultację, gdy objawy nie ustępują lub wracają.
Utrzymuj prawidłową masę ciała, regularnie się ruszaj, nie pal i ogranicz alkohol. Są to działania o potwierdzonym znaczeniu dla ogólnego ryzyka raka jelita grubego, choć nie zapewniają pełnej ochrony.[4]
Colotect w Novazym — wiedza dla pacjenta i lekarza
Materiały poniżej mają pomóc zrozumieć miejsce badania w profilaktyce. W grupie 18–35 lat decyzję o jego wykorzystaniu warto odnieść do objawów i indywidualnego ryzyka.
Jak działa badanie Colotect?
Informacje o zasadzie badania, pobraniu próbki, ograniczeniach oraz dalszym postępowaniu.
Przejdź do Colotect.infoDane kliniczne i interpretacja
Materiały o markerach metylacji, charakterze przesiewowym i ścieżce po wyniku dodatnim.
Przejdź do sekcji dla lekarzaBadanie Colotect — 1 zestaw
Kompletny zestaw do samodzielnego pobrania próbki i wykonania jednego badania.
Zobacz pojedyncze badanieColotect Dla Dwojga — 2 zestawy
Dwa zestawy dla dwóch dorosłych osób, które po ocenie swojej sytuacji chcą wykonać badanie.
Zobacz Colotect Dla Dwojga