Interleukina 33 (IL-33) – rola w atopii, astmie i POChP
Baza wiedzy
Interleukina 33 (IL-33) — alarmina na styku bariery nabłonkowej, atopii i POChP
IL-33 jest jednym z najważniejszych sygnałów alarmowych pochodzących z komórek bariery. Łączy uszkodzenie nabłonka z aktywacją odporności typu 2, ale jej rola wykracza poza klasyczną alergię. Coraz więcej danych wskazuje, że oś IL-33/ST2 uczestniczy także w heterogennej odpowiedzi zapalnej w POChP i staje się realnym celem terapii biologicznej.
IL-33 nie jest „kolejną cytokiną Th2” — działa wyżej, na poziomie bariery
Sygnał uszkodzenia
IL-33 jest magazynowana głównie w jądrze komórek strukturalnych i może być uwalniana lub aktywowana w odpowiedzi na stres i uszkodzenie tkanek.
Receptor efektorowy
Po związaniu z błonowym ST2 IL-33 aktywuje szlaki MyD88/IRAK/TRAF6 oraz dalej NF-κB i MAPK.
Wzmocnienie odpowiedzi typu 2
IL-33 aktywuje m.in. ILC2, mastocyty, bazofile, eozynofile i komórki Th2, promując środowisko IL-4/IL-5/IL-13.
Mechanizm szerszy niż eozynofilia
W POChP IL-33 może uczestniczyć w zapaleniu, remodelingu, odpowiedzi na dym tytoniowy, infekcje i dysfunkcji śluzu.
Czym właściwie jest interleukina 33?
IL-33 należy do rodziny IL-1 i jest silnie związana z komórkami strukturalnymi bariery — nabłonkowymi, śródbłonkowymi i fibroblastami. W stanie spoczynkowym znaczna część IL-33 znajduje się w jądrze komórkowym.
Gdy bariera zostaje uszkodzona przez alergen, wirus, dym tytoniowy, zanieczyszczenia, stres oksydacyjny lub uraz, IL-33 może działać jak alarmina: sygnał informujący układ odpornościowy, że doszło do zagrożenia integralności tkanki.
IL-33 → ST2 → MyD88 → NF-κB/MAPK
Głównym receptorem dla IL-33 jest ST2, kodowany przez gen IL1RL1. Błonowa forma ST2 tworzy kompleks receptorowy z IL-1RAcP i uruchamia sygnalizację zależną od MyD88, kinaz IRAK i TRAF6.
Istnieje również rozpuszczalna postać receptora — sST2 — która może działać jak receptor „pułapkowy”, wiążąc IL-33 i ograniczając jej dostępność dla ST2 błonowego.
ST2L
Błonowa forma receptora odpowiedzialna za przekazanie sygnału IL-33.
sST2
Rozpuszczalna forma, która może neutralizować część wolnej IL-33.
MyD88 / IRAK / TRAF6
Centralny moduł przekazywania sygnału.
NF-κB / MAPK
Szlaki końcowe prowadzące do ekspresji mediatorów zapalnych.
Dlaczego IL-33 tak dobrze wpisuje się w biologię atopii?
Atopia oznacza predyspozycję do wytwarzania swoistych IgE przeciw typowym alergenom środowiskowym. IL-33 nie jest jednak markerem sensytyzacji IgE — działa wyżej w kaskadzie immunologicznej.
Aktywuje komórki posiadające ST2, szczególnie ILC2, mastocyty, bazofile, eozynofile oraz część limfocytów Th2. W rezultacie wzrasta produkcja mediatorów odpowiedzi typu 2, zwłaszcza IL-5 i IL-13.
ILC2
Silnie reagują na IL-33 i szybko produkują IL-5 oraz IL-13 nawet bez klasycznej prezentacji antygenu.
Mastocyty
IL-33 może zwiększać ich reaktywność i produkcję mediatorów zapalnych.
Bazofile
Sygnał ST2 może wzmacniać ich udział w odpowiedzi alergicznej.
Eozynofile
IL-33 wspiera ich aktywację, przeżycie i rekrutację w środowisku typu 2.
Uszkodzona bariera skóry, IL-33 i „marsz atopowy”
W atopowym zapaleniu skóry uszkodzona bariera naskórkowa sprzyja ekspozycji układu odpornościowego na alergeny i drobnoustroje. Keratynocyty mogą uwalniać IL-33, TSLP i IL-25, które uruchamiają lub podtrzymują odpowiedź typu 2.
Istotna jest także oś IL-33/IL-31. IL-33 może wzmacniać odpowiedź Th2, a IL-31 jest silnie związana z neuroimmunologicznym komponentem świądu. Powstaje samonapędzający się układ: uszkodzenie bariery → alarminy → zapalenie → świąd → drapanie → dalsze uszkodzenie bariery.
To jeden z mechanizmów rozważanych w kontekście marszu atopowego, czyli przechodzenia od wczesnych zaburzeń bariery i AZS do alergii pokarmowej, astmy czy alergicznego nieżytu nosa u części pacjentów.
Astma i alergiczny nieżyt nosa — IL-33 jako wzmacniacz odpowiedzi typu 2
Nabłonek dróg oddechowych aktywnie rozpoznaje alergeny, wirusy, zanieczyszczenia i stres oksydacyjny. GINA 2026 wymienia IL-33, IL-25 i TSLP jako cytokiny nabłonkowe zdolne do inicjowania lub wzmacniania zapalenia typu 2.
Astma alergiczna
IL-33/ST2 może aktywować ILC2 i Th2 oraz zwiększać produkcję IL-5/IL-13, eozynofilię i nadreaktywność dróg oddechowych.
Alergiczny nieżyt nosa
Oś IL-33/ST2 uczestniczy w odpowiedzi błony śluzowej na alergeny wziewne.
Infekcje wirusowe
Uszkodzenie nabłonka podczas infekcji może nasilać sygnalizację alarminową i zaostrzać istniejące zapalenie typu 2.
Dlaczego IL-33 jest interesująca w chorobie tradycyjnie kojarzonej z neutrofilami?
POChP jest chorobą heterogenną. U części pacjentów dominuje zapalenie neutrofilowe i makrofagowe, u części obecne są cechy typu 2, a u wielu mechanizmy nakładają się i zmieniają w czasie.
IL-33 może być ważna, ponieważ działa upstream — powyżej pojedynczego fenotypu komórkowego. Jest uwalniana w odpowiedzi na uszkodzenie bariery i może wpływać na ILC2, eozynofile, makrofagi, neutrofile, komórki nabłonkowe, produkcję śluzu i remodeling.
| Mechanizm | Atopia | POChP |
|---|---|---|
| Uszkodzenie bariery | Alergeny, proteazy, zaburzona bariera skóry/nabłonka. | Dym tytoniowy, stres oksydacyjny, infekcje, przewlekłe uszkodzenie nabłonka. |
| ILC2 / IL-5 / IL-13 | Centralny moduł odpowiedzi typu 2. | Istotny u części chorych, ale nie definiuje całej biologii POChP. |
| Eozynofile | Częsty efektor zapalenia typu 2. | Biomarker jednego z fenotypów POChP, ale działanie IL-33 wykracza poza ten fenotyp. |
| Makrofagi / neutrofile | Mniej centralne w klasycznej atopii. | Kluczowe dla wielu fenotypów POChP i zaostrzeń. |
| Śluz / remodeling | Znaczenie m.in. w astmie. | Ważne elementy przewlekłej obturacji i zaostrzeń. |
Status palenia może zmieniać biologię osi IL-33
Badania transkryptomiczne i białkowe wykazały niższą ekspresję IL-33 w drogach oddechowych u aktualnych palaczy niż u byłych lub nigdy niepalących oraz wzrost ekspresji po zaprzestaniu palenia.
Ta obserwacja pomaga zrozumieć, dlaczego niektóre wcześniejsze terapie anty-IL-33 wykazywały silniejszy sygnał u byłych palaczy. Jednocześnie najnowsze wyniki z tozorakimabem wskazują, że blokowanie IL-33 może przynosić korzyść także w szerszej populacji obejmującej byłych i aktualnych palaczy.
Blokowanie IL-33/ST2 weszło do badań fazy III
Tozorakimab
Przeciwciało anty-IL-33. W badaniach III fazy OBERON i TITANIA w 2026 r. istotnie zmniejszało częstość umiarkowanych i ciężkich zaostrzeń POChP.
Itepekimab
Przeciwciało anty-IL-33. Program AERIFY dał wynik mieszany: AERIFY-1 osiągnęło punkt końcowy, AERIFY-2 nie.
Astegolimab
Przeciwciało przeciw ST2 — alternatywna strategia odcięcia sygnału IL-33.
Najważniejsza aktualizacja z września 2026 r.
W OBERON i TITANIA tozorakimab zmniejszał roczną częstość umiarkowanych lub ciężkich zaostrzeń POChP zarówno u byłych palaczy, jak i w całej populacji obejmującej także aktualnych palaczy. Wyniki opublikowano w „New England Journal of Medicine”.
Czy warto oznaczać IL-33 rutynowo?
Duże znaczenie mechanistyczne IL-33 nie oznacza automatycznie, że jej oznaczenie w surowicy lub osoczu jest obecnie standardowym badaniem diagnostycznym. Na wynik wpływają źródło materiału, lokalny charakter zapalenia, obecność sST2, sposób przetwarzania próbki i dynamika samej cytokiny.
Atopia
Wywiad, objawy, swoiste IgE, testy skórne i — w wybranych przypadkach — diagnostyka komponentowa.
Astma typu 2
W praktyce wykorzystuje się m.in. eozynofile krwi, FeNO, IgE i obraz kliniczny.
POChP
Znaczenie mają fenotyp kliniczny, historia zaostrzeń, eozynofile krwi, spirometria i pełny kontekst pulmonologiczny.
Mechanizm IL-33 nie zastępuje oznaczania swoistych IgE
W diagnostyce alergii kluczowe pozostaje wykazanie klinicznie istotnej sensytyzacji. Panele NOVAllergy umożliwiają oznaczenie swoistych IgE i mogą stanowić element diagnostyki prowadzonej łącznie z wywiadem i oceną lekarza.
Najczęstsze pytania o IL-33
Czy IL-33 jest cytokiną typową tylko dla alergii?
Nie. IL-33 jest alarminą uczestniczącą także w homeostazie, naprawie tkanek, zakażeniach i innych typach zapalenia.
Czy wysoka IL-33 oznacza atopię?
Nie. Atopia jest definiowana przez predyspozycję do wytwarzania swoistych IgE; IL-33 może uczestniczyć w mechanizmie, ale nie definiuje sensytyzacji.
Co to jest ST2?
ST2, kodowany przez IL1RL1, jest głównym receptorem dla IL-33. Występuje m.in. jako forma błonowa ST2L i rozpuszczalna sST2.
Dlaczego IL-33 jest ważna w AZS?
Uszkodzone keratynocyty mogą uwalniać IL-33, która wzmacnia zapalenie typu 2 i może uczestniczyć w osi świąd–drapanie–uszkodzenie bariery.
Dlaczego IL-33 jest badana w POChP?
Ponieważ jest uwalniana z uszkodzonych komórek bariery i może wpływać na wiele typów komórek zaangażowanych w POChP, nie tylko eozynofile.
Czy istnieje już lek anty-IL-33 na POChP?
We wrześniu 2026 r. tozorakimab ma pozytywne wyniki badań III fazy i jest w procesie regulacyjnym, ale nie jest jeszcze rutynowo dostępną terapią POChP.
Czy IL-33 warto oznaczać rutynowo?
Nie jest to obecnie standardowy samodzielny biomarker atopii, astmy ani POChP.
Najważniejsze pojęcia
Interleukina 33, cytokina z rodziny IL-1 i ważna alarmina tkankowa.
Endogenny sygnał zagrożenia uwalniany lub aktywowany podczas stresu i uszkodzenia tkanek.
Główny receptor dla IL-33; występuje w formie błonowej i rozpuszczalnej.
Rozpuszczalna forma ST2 mogąca wiązać IL-33 i ograniczać sygnał przez receptor błonowy.
Komórki limfoidalne wrodzone typu 2, szybko produkujące IL-5 i IL-13 po pobudzeniu m.in. IL-33.
Predyspozycja do wytwarzania swoistych IgE przeciw typowym alergenom środowiskowym.
Odpowiedź związana m.in. z IL-4, IL-5, IL-13, eozynofilami, ILC2 i IgE.
Przewlekła obturacyjna choroba płuc — heterogenna choroba z utrwalonym ograniczeniem przepływu powietrza.
Cel terapeutyczny położony wysoko w kaskadzie zapalnej, przed wieloma mediatorami efektorowymi.
Lek biologiczny, zwykle przeciwciało monoklonalne, ukierunkowany na określony mediator lub receptor.
Podstawa merytoryczna
- Löhning M. i wsp. Interleukin-33 and its receptor: multifaceted roles and emerging therapeutic potential. 2026.
- Girard JP. i wsp. Interleukin-33: biology and mechanisms of release as a potent extracellular cytokine. Cytokine. 2022.
- Type 2 immunity in allergic diseases. Cellular & Molecular Immunology. 2025.
- Jamali MC. i wsp. Biological mechanisms and therapeutic prospects of interleukin-33 in pathogenesis and treatment of allergic disease. J Inflamm. 2025.
- IL-31/33 Axis in Atopic Dermatitis. 2025.
- GINA. Global Strategy for Asthma Management and Prevention 2026.
- GOLD. Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD 2026.
- Sciurba FC. i wsp. Tozorakimab to Prevent COPD Exacerbations. N Engl J Med. 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2606998.
- IL-33 Expression Is Lower in Current Smokers at both Transcriptomic and Protein Levels. 2023.
- Targeting IL-33 in COPD: mechanistic lessons from clinical trials and the path forward. 2026.
Artykuł ma charakter naukowo-edukacyjny i jest przeznaczony przede wszystkim dla profesjonalistów medycznych oraz osób zainteresowanych immunologią kliniczną. Nie stanowi rekomendacji terapeutycznej ani wskazania do wykonywania oznaczeń IL-33.
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Twoja opinia pomaga nam rozwijać Bazę wiedzy Novazym i przygotowywać materiały odpowiadające na realne pytania pacjentów i specjalistów.